![\"\"](\"https:\/\/egecep.org.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/arif.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n\u00c7ED, \u00e7evre hukukunun ilkelerinden olan \u00f6nleme ilkesinin somut uygulamas\u0131d\u0131r. \u00c7evre Kanunu\u2019nun 10. maddesine g\u00f6re; \u00c7ED olumlu karar\u0131 veya \u00c7ED gerekli de\u011fildir karar\u0131 al\u0131nmad\u0131k\u00e7a bu projelerle ilgili onay, izin, te\u015fvik, yap\u0131 ve kullan\u0131m ruhsat\u0131 verilemez; proje i\u00e7in yat\u0131r\u0131ma ba\u015flanamaz ve ihale edilemez.<\/p>\n\n\n\n
Dolay\u0131s\u0131yla \u00c7ED, \u00e7evreye olas\u0131 olumsuz etkileri olabilecek projelerin hayata ge\u00e7irilebilmelerinin \u00f6n ko\u015fuludur.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7evrenin korunmas\u0131 i\u00e7in bu kadar \u00f6nemli olan \u00c7ED\u2019in \u00fclkemizdeki uygulamalar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, var olu\u015f amac\u0131na uygun i\u015fletilmedi\u011fini ve koruma g\u00fcvencesi yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n
Uygulamada \u00c7ED\u2019i \u00fc\u00e7 ayr\u0131 \u015fekilde g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlar \u00c7ED muafiyeti karar\u0131, \u00c7ED gerekli de\u011fildir karar\u0131 ve \u00c7ED gereklidir karar\u0131ndan sonra i\u015fletilen \u00c7ED s\u00fcreci sonunda verilen \u00c7ED olumlu ya da olumsuz karar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bunlar\u0131n her biri ayr\u0131 yaz\u0131 konusu olabilecek i\u00e7eriktedir. Bu yaz\u0131da \u201c\u00c7ED muafiyeti\u201d ile \u201c\u00c7ED gerekli de\u011fildir\u201din tan\u0131mlar\u0131 ile yetinmek istiyorum. As\u0131l olarak \u00c7ED s\u00fcreci i\u015fletilip sonunda verilen \u00c7ED olumlu karar\u0131n\u0131n Mahkemece iptalinin etkisiz hale getirilmesine ili\u015fkin 2009\/7 uygulamas\u0131ndan s\u00f6z etmek istiyorum.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ED Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin EK-2 ve EK-2 listelerindeki projeler \u00c7ED\u2019e tabidir. EK-1\u2019de \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Uygulanacak Projeler, EK-2\u2019de de \u00f6n inceleme ve de\u011ferlendirmeye tabi projeler yer almaktad\u0131r. \u00c7ED gerekli de\u011fildir kararlar\u0131 EK-2\u2019de yer alan projeler i\u00e7in verilir. Her iki listede olmayan projeler ise \u00c7ED\u2019den muaft\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka \u00c7ED muafiyetleri de vard\u0131r. Ben bunlara \u201ctuhaf muafiyetler\u201d diyorum. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki \u00c7ED Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin EK-2. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015f, ilk \u00c7ED y\u00f6netmeli\u011finin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi 7 \u015eubat 1993 tarihinden \u00f6nce \u00fcretime ve\/veya i\u015fletmeye ba\u015flayan projeler ile 23 Haziran 1997 tarihinden \u00f6nce kamu yat\u0131r\u0131m program\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olup, 29 May\u0131s 2013 tarihi itibar\u0131yla \u00fcretim veya i\u015fletmeye ba\u015flam\u0131\u015f olan projeler ile bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in zorunlu olan yap\u0131 ve tesisler de \u00c7ED\u2019den muaft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
MAHKEME KARARINA D\u0130RENMEN\u0130N ADI 2009\/7<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7ED\u2019e ili\u015fkin bu genel bilgilerden sonra 2009\/7 Genelgesi\u2019ne gelelim.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ED\u2019e tabi ya da \u00c7ED gereklidir karar\u0131 ile Halk\u0131n Kat\u0131l\u0131m\u0131 Toplant\u0131s\u0131, \u00c7ED Raporu, \u0130nceleme De\u011ferlendirme Komisyonu (\u0130DK) toplant\u0131s\u0131, nihai \u00c7ED s\u00fcre\u00e7lerinden sonra verilen \u00c7ED olumlu karar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131labilecek tek \u015fey 30 g\u00fcn i\u00e7inde \u0130dare Mahkemesi\u2019nde y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma istemli iptal davas\u0131 a\u00e7makt\u0131r. \u00c7ok zorla\u015fm\u0131\u015f olsa da diyelim ki y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma karar\u0131 ya da davan\u0131n sonunda iptal karar\u0131 ald\u0131n\u0131z, bu \u015fekilde i\u015finiz bitmiyor. 2009\/7 say\u0131l\u0131 genelge var, onda i\u015finiz daha da zor.<\/p>\n\n\n\n Nedir 2009\/7 say\u0131l\u0131 genelge? D\u00f6nemin \u00c7evre ve Orman Bakan\u0131 Prof. Dr. Veysel Ero\u011flu’nun(1) imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. 13.02.2009 tarihli \u00c7ED Y\u00f6netmeli\u011fi Uygulamalar\u0131 konulu genelgede; “\u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi olumlu kararlar\u0131 hakk\u0131ndaki y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131\/iptal kararlar\u0131, hakk\u0131nda \u00c7ED olumlu karar\u0131 verilen \u00c7ED raporunun bir ya da birka\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin ise ve y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131\/iptal karar\u0131, \u00c7ED raporunun di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerini olumsuz y\u00f6nde etkilemiyor, yani karar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn yeniden ele al\u0131n\u0131p de\u011ferlendirilmesini gerektirmiyorsa, \u00c7ED Raporunun haz\u0131rlanmas\u0131na ili\u015fkin t\u00fcm s\u00fcrecin en ba\u015ftan tekrarlanmas\u0131na gerek bulunmamaktad\u0131r” deniyor. Ard\u0131ndan “sadece eksik veya yetersiz g\u00f6r\u00fclen k\u0131s\u0131mlar\u0131n yeniden d\u00fczenlenerek haz\u0131rlanacak \u00c7ED raporunun Bakanl\u0131\u011fa sunulmas\u0131ndan sonra toplanacak \u0130DK toplant\u0131s\u0131nda nihai yap\u0131laca\u011f\u0131, ard\u0131ndan karar verilece\u011fi” yolu g\u00f6steriliyor(2).<\/p>\n\n\n\n Genelgede s\u00f6z edilen s\u00fcre\u00e7 o kadar h\u0131zl\u0131 i\u015fletiliyor ki, halk\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 toplant\u0131s\u0131 yok. Mahkeme karar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in yasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc 30 g\u00fcnl\u00fck azami s\u00fcre dolmadan yeni \u00c7ED olumlu karar\u0131 verilebiliyor. Bu a\u015famadan sonra, ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z Mahkeme karar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir k\u0131ymeti kalm\u0131yor. Sizin yapman\u0131z gereken yeniden dava a\u00e7mak. Yeni davadan alaca\u011f\u0131n\u0131z y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma veya iptal karar\u0131 da yeni bir 2009\/7 \u00c7ED\u2019iyle uygulanamaz hale getirilebiliyor. 2009\/7 say\u0131l\u0131 genelgenin ayn\u0131 projeye uygulanmas\u0131n\u0131n say\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131 yok. Proje s\u00fcresi sonuna kadar tekrar edebilir.<\/p>\n\n\n\n Genelge; Anayasa, yasa, t\u00fcz\u00fck ve y\u00f6netmelikten sonra gelen bir d\u00fczenleyici i\u015flemdir. Gelin g\u00f6r\u00fcn ki 2009\/7 say\u0131l\u0131 genelge, uymak zorunda oldu\u011fu hukuk normlar\u0131n\u0131n yani yasan\u0131n ve anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnde bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor. B\u0131rak\u0131n\u0131z yaps\u0131nlar, b\u0131rak\u0131n\u0131z y\u0131ks\u0131nlar anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu ucube genelgenin amac\u0131, \u00e7evreye zarar verecek bir tak\u0131m yat\u0131r\u0131mlar\u0131n, ‘halk\u0131n ve yarg\u0131n\u0131n denetiminden ka\u00e7\u0131rarak’ ne pahas\u0131na olursa olsun ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini sa\u011flamakt\u0131r. Genelgenin \u00f6z\u00fc ise, “mahkeme karar\u0131n\u0131 uygulamay\u0131n” emridir.<\/p>\n\n\n\n \u0130zmir-Menderes-Efem\u00e7ukuru Alt\u0131n Madeni bu genelge sayesinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve \u0130zmir\u2019in su havzas\u0131n\u0131 kirletmeye devam ediyor. \u0130zmir-Dikili-\u00c7ukuralan Alt\u0131n Madeni de 2009\/7 say\u0131l\u0131 genelgenin birden \u00e7ok kez uygulanmas\u0131yla faaliyetini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. B\u00f6lgenin yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131 kirletiyor, orman ekosisteminde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayacak y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7\u0131yor. Bug\u00fcnlerde Mu\u011fla- Mente\u015fe- De\u015ftin\u2019de kesinle\u015fmi\u015f yarg\u0131 kararlar\u0131na ra\u011fmen Entegre \u00c7imento Fabrikas\u0131 Projesi i\u00e7in 2009\/7 say\u0131l\u0131 genelgeye dayan\u0131larak yeni \u00c7ED s\u00fcreci i\u015fletiliyor. Ayn\u0131 \u015fekilde Milas’\u0131n \u00c7aml\u0131ca K\u00f6y\u00fc Kayaderesi Vadisi\u2019nde projelendirilen ve \u00c7ED\u2019i kesinle\u015fmi\u015f Mahkeme karar\u0131 ile iptal edilen Bodrum Baraj\u0131 i\u00e7in de 2009\/7 say\u0131l\u0131 genelgeye dayan\u0131larak yeni \u00c7ED s\u00fcreci ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n Uyguland\u0131\u011f\u0131 projeler saymakla bitmez. 2009\/7 say\u0131l\u0131 Genelge y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece \u00c7ED\u2019in \u00f6nleme, davalar\u0131n da \u00e7evreyi koruma i\u015flevi olmayacak. <\/p>\n\n\n\n 1 – Veysel Ero\u011flu deyince 2000 y\u0131ll\u0131k antik sa\u011fl\u0131k yurdu olan Allianoi\u2019nin Yortanl\u0131 Baraj\u0131n\u0131n \u00e7amurlu sular\u0131na g\u00f6m\u00fclmesi, Efem\u00e7ukuru Alt\u0131n Madeni y\u00fcz\u00fcnden \u00c7aml\u0131 Baraj\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n DS\u0130 eliyle engellenmesi ve \u0130zmirlilerin 100 km uzakl\u0131ktaki dibi delik G\u00f6rdes Baraj\u0131n\u0131n pahal\u0131 suyuna mahkum olmalar\u0131 akl\u0131ma geldi. Say\u0131n Ero\u011flu, bu iki m\u00fcthi\u015f olay\u0131n ba\u015f mimar\u0131.<\/p>\n\n\n\n