Say\u0131lar\u0131 sevmeyiz. Matemati\u011fi hi\u00e7 sevmeyiz. Ama asl\u0131nda say\u0131lar\u0131 da matemati\u011fi de sevmek i\u00e7in \u00e7ok nedenimiz var. En basitinden hayat\u0131 anlamak i\u00e7in \u015fart.<\/p>\n\n\n\n
Siyaset ise say\u0131lar\u0131 de\u011fil tekrarlar\u0131, s\u00f6ylemleri, ezberleri sever. \u0130ki say\u0131y\u0131 birbirine b\u00f6lmek ak\u0131llar\u0131na gelmez ama toplumu b\u00f6lmek \u00e7ok kolayd\u0131r, her g\u00fcn yap\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde her g\u00fcn iyi \u015feylerle k\u00f6t\u00fc \u015feyleri \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131ranlar say\u0131lara gelince \u00e7arpmaktan ka\u00e7arlar.<\/p>\n\n\n\n
Bu anlatt\u0131klar\u0131m o kadar yak\u0131n bir zamanda ve herkesin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde oldu ki.<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7en hafta iktidar \u201cpo\u015fet 25 kuru\u015f olacak\u201d diye bir torba kanunu lanse etti. \u0130ki g\u00fcnde geldi, bir g\u00fcnde komisyonda tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131 ve ertesinde meclise havale edildi. Kimse o kanunun neden torba oldu\u011funu, neden 7-8 kanunu de\u011fi\u015ftirdi\u011fini, neden bir kanuna bir kelime \u00e7ekip ba\u015fka bir kelime sokularak kanun yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 konu\u015famad\u0131. Hatta \u00fclkenin at\u0131k politikas\u0131na dair bir d\u00fczenleme yap\u0131yorken tasar\u0131n\u0131n ekinde koca bir analiz, rapor vs. bekledi, onu bile bulamad\u0131. Ortada 3-4 tane rakam vard\u0131 ama durum fenayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
TBMM \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda say\u0131lar\u0131n ne kadar politik oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Hele ba\u015fkanl\u0131k sistemi gibi her \u015feyin bir ak\u0131lda topland\u0131\u011f\u0131 durumlarda daha da politikle\u015fiyor. Mesela kanun teklifinde T\u00fcrkiye\u2019de y\u0131lda 45 milyar po\u015fet kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ki\u015fi ba\u015f\u0131na 450 po\u015fet anlam\u0131na geldi\u011fini bakanl\u0131k yetkilisi s\u00f6yl\u00fcyor. Bakan yard\u0131mc\u0131s\u0131 sonra da halk\u0131 su\u00e7luyor ve \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n\n\n\n
\u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar, biliyorsunuz, po\u015feti kullan\u0131yorlar insanlar\u0131m\u0131z, at\u0131yorlar ve \u00e7\u00f6pl\u00fcklerimiz po\u015fetle doldu, denizlerimiz po\u015fetle doldu, Karadeniz\u2019deki b\u00fct\u00fcn dereler po\u015fetten ge\u00e7ilmez h\u00e2le geldi.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Bakan yard\u0131mc\u0131s\u0131 bunlar\u0131 s\u00f6ylerken yan\u0131nda hi\u00e7bir \u00e7al\u0131\u015fma getirmemi\u015fti. Devletin bu konuda hi\u00e7bir raporu yok muydu? Bakanl\u0131ktan gelirken yan\u0131na sadece iki say\u0131 m\u0131 vermi\u015flerdi. Yolda bunlar\u0131 b\u00f6lmek bile akl\u0131na gelmemi\u015f miydi? 45 milyar po\u015feti 450\u2019ye b\u00f6lseydi po\u015fet kullanan insan say\u0131s\u0131n\u0131 bulacakt\u0131, 100 milyon. B\u00f6ylece bu \u00fclkede do\u011fmam\u0131\u015f \u00e7ocu\u011fun bile po\u015fet kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate alan bir torba kanun oldu\u011funu anlayacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sadece bu mu? 45 milyar po\u015feti 25 kuru\u015f ile \u00e7arpsa ortada 11,25 milyar TL para toplanaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6recek. Biraz daha hesaplasa bu paran\u0131n \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 2019 b\u00fct\u00e7esinin neredeyse be\u015f kat\u0131 oldu\u011funu g\u00f6recek.<\/p>\n\n\n\n
SORGULAMAYAN MATEMAT\u0130K OLMAZ<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Ama as\u0131l sorun say\u0131lar\u0131 sorgulanmadan hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131. Bakanl\u0131k yetkilisinin 45 milyar adet dedi\u011fi say\u0131ya d\u00f6nersek, buradan toplam po\u015fet a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulabiliriz. 20 gram gibi bir rakam ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 900 bin ton gibi bir rakam olacak. 2016\u2019da 3,1 milyon ton plastik ambalaj malzemesi \u00fcretildi\u011fini bakanl\u0131k verilerinden biliyoruz. Bakanl\u0131k o g\u00fcn bu bilgiyi vermiyor ama biz vatanda\u015f olarak biliyoruz. Bu hesaba g\u00f6re 900 bin ton naylon po\u015fet \u00e7ok de\u011fil mi? 2016\u2019da 500 bin tondan az plastik at\u0131\u011f\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyoruz. Yani 2,5 milyon tondan fazla plastik ambalaj malzemesi do\u011faya oradan da g\u0131dam\u0131za kar\u0131\u015f\u0131yor. Diyelim ki paral\u0131 po\u015fet ile kullan\u0131m\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015ft\u00fc? O po\u015fet g\u00fcn\u00fcn sonunda yine \u00e7\u00f6pe, do\u011faya gitmeyecek mi?<\/p>\n\n\n\n
PO\u015eET 25 KURU\u015e DE\u011e\u0130L, KDV VE \u00d6TV\u2019S\u0130 DE VAR!<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Bitmedi, po\u015fet \u00fccreti konusunda Ek-Madde 14 \u00e7ok ilgin\u00e7:<\/p>\n\n\n\n
\u201cPlastik po\u015fetlerden kaynaklanan \u00e7evre kirlili\u011finin \u00f6nlenmesi amac\u0131yla plastik po\u015fetler sat\u0131\u015f noktalar\u0131nda kullan\u0131c\u0131ya veya t\u00fcketiciye \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verilir. Uygulanacak taban \u00fccret 25 kuru\u015ftan az olmamak \u00fczere Bakanl\u0131k\u00e7a olu\u015fturulacak komisyon arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile belirlenir ve her y\u0131l i\u00e7in g\u00fcncellenir.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
Buradan po\u015fetin 25 kuru\u015f olmad\u0131\u011f\u0131, daha pahal\u0131 oldu\u011fu sonucuna var\u0131yoruz. Zaten po\u015fetin fiyat\u0131 neredeyse 25 kuru\u015f. Ama tasar\u0131n\u0131n ekinde \u201cGeri kazan\u0131m kat\u0131l\u0131m pay\u0131 tutar\u0131\u201d diye bir \u015fey daha tan\u0131ml\u0131. Po\u015fet i\u00e7in istenilen kat\u0131l\u0131m pay\u0131 ise 15 kuru\u015f. Bu durum biraz garip de\u011fil mi? Burada a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131lmasa bile devlet \u00fcreticiden po\u015fet i\u00e7in \u00fccret almas\u0131n\u0131 ve \u00fcst\u00fcne de 15 kuru\u015f kadar kat\u0131l\u0131m pay\u0131 almas\u0131n\u0131 istiyor. Yani po\u015feti \u00fccretli yap\u0131yor ki kendisine de neredeyse bir mal\u0131n KDV ve \u00d6TV\u2019si kadar para kals\u0131n istiyor. Po\u015fet \u00fcreticisini geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme de\u011fil, Bakanl\u0131\u011f\u0131n tahsildarl\u0131\u011f\u0131na zorluyor.<\/p>\n\n\n\n
GER\u0130 D\u00d6N\u00dc\u015e\u00dcM YALANI<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Sadece po\u015fet de\u011fil, her \u015feyden devlet kat\u0131l\u0131m pay\u0131 alacak. Madeni ya\u011fdan 50 kuru\u015f al\u0131nacak paras\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme de\u011fil Bakanl\u0131k b\u00fct\u00e7esine gidecek. Araba lasti\u011finden 2 TL al\u0131nacak ve bu para Bakanl\u0131k\u2019a gidecek. 20 kilograml\u0131k bir ak\u00fcden 10 TL al\u0131nacak ve bu para da Bakanl\u0131k\u2019a gidecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc Bakanl\u0131k \u015f\u00f6yle diyor: \u201cGeri kazan\u0131m kat\u0131l\u0131m pay\u0131 ve po\u015fet \u00fccretinden elde edilen gelirlerin \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 hesab\u0131na yat\u0131r\u0131lmas\u0131 ve b\u00fct\u00e7eye gelir kaydedilmesi.\u201d<\/em> Yani para geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme de\u011fil bakanl\u0131\u011f\u0131n daha fazla k\u00f6m\u00fcr, HES, otoyol projesi ve \u00c7ED\u2019e onay vermesine, imara ayk\u0131r\u0131 binalarla bar\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na, yoksullar\u0131n evlerinin y\u0131k\u0131lmas\u0131na harcanacak.<\/p>\n\n\n\n
Torba kanunda tek sorun bu de\u011fil. Di\u011fer maddeler de bunun kadar k\u00f6t\u00fc ve mant\u0131ks\u0131z hesaps\u0131z. Mesela 89 bin MW kurulu g\u00fcc\u00fc olan ve bunun en fazla 48-49 binini kullanan \u00fclkede 40 bin MW at\u0131l kapasite varken g\u00f6llerin \u00fcst\u00fcne g\u00fcne\u015f paneli kurmayla ilgili bir madde var. O konu da bir matematik ve sorgulama i\u015fi.<\/p>\n\n\n\n
Say\u0131lar cand\u0131r, say\u0131lar\u0131n hikayelerini bilmek, onlar\u0131n ili\u015fkilerini bilmek cand\u0131r. Hele sorgularsan\u0131z o say\u0131lar size koca bir pencere a\u00e7ar. Basit bir b\u00f6lme, basit bir \u00e7arpma sizlere po\u015fetin paral\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, o po\u015fetler \u00fcst\u00fcnden koca bir bakanl\u0131\u011f\u0131n politikalar\u0131n\u0131 finanse edilece\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n
Say\u0131lar\u0131 sevmek, sorgulamak, \u00e7arp\u0131p b\u00f6lerek elde edilenleri d\u00fc\u015f\u00fcnmek bizleri daha g\u00fczel sonu\u00e7lara g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bunu bildi\u011fi i\u00e7in iktidarlar d\u00fczg\u00fcn raporlar haz\u0131rlamaz, veri \u00fcretmez. Bunu siyaseten tart\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in de kimse say\u0131lar\u0131 \u00e7arp\u0131p b\u00f6lmez.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, say\u0131lar feci politiktir, t\u0131pk\u0131 po\u015fetler gibi.<\/p>\n\n\n\n
Not:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
– \u00c7evre Kanunu ve Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun Teklifi 21 Kas\u0131m gece yar\u0131s\u0131 TBMM genel kuruluna geldi. Bu yaz\u0131 haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada g\u00f6r\u00fc\u015fmeler daha bitmemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n